Samenwerken wordt pas echt spannend als het concreet wordt

De start van een regionaal samenwerkingsverband vraagt tijd, vertrouwen en de bereidheid om over de grenzen van de eigen organisatie heen te kijken. Zodra die eerste basis er ligt, ontstaat vaak energie. Maar juist op het moment dat samenwerking concreter wordt, ontstaan ook nieuwe uitdagingen. Want hoe zorg je dat organisaties niet terugvallen in hun eigen belangen, processen en werkwijzen?

Collegamento ontwikkelde een routekaart en infographic die organisaties helpt om domeinoverstijgende samenwerking stap voor stap verder te brengen. Binnen Kerngezond Zeeland begeleiden Karen Achterberg en Pepijn van Kerkhoff de samenwerking tussen partijen uit het medisch en sociaal domein. In deze tweede blog staat fase 2 centraal: Verbinden en delen.

Fase 2: van praten over samenwerking naar samen doen
Waar fase 1 vooral draait om kennismaken en gezamenlijke ambities formuleren, wordt het in fase 2 concreter. Organisaties ontdekken dat zij vaak aan dezelfde vraagstukken werken en dat samenwerking meer oplevert dan ieder afzonderlijk blijven opereren. De focus verschuift naar gezamenlijke projecten, het delen van informatie en het organiseren van vertrouwen. Maar daar ontstaat ook spanning.

Karen Achterberg zag dat binnen Kerngezond duidelijk gebeuren. “In deze fase merkten we dat er veel nadruk kwam te liggen op projecten en resultaten. Dat had ook te maken met de financiering die eraan gekoppeld was. Daardoor ontstond soms de neiging om vooral op output te sturen, terwijl ook het proces van samenwerken aandacht nodig heeft.”

Volgens Karen vraagt deze fase om balans. “Je hebt concrete resultaten nodig, anders verlies je energie. Maar tegelijkertijd moet er voldoende ruimte blijven om elkaar te blijven ontmoeten, invloed uit te oefenen en gezamenlijk eigenaarschap te ontwikkelen. Dat kost gewoon tijd.”

Gaandeweg ontstond een belangrijke kanteling binnen Kerngezond. “In het begin straalde Kerngezond nog sterk af op de kwartiermakers en programmamakers,” vertelt Karen. “Mensen zeiden: ‘Kerngezond is van jullie.’ Maar dat is niet helpend. Op een gegeven moment hebben we bewust gezegd: het samenwerkingsverband is van jullie als partijen. Wij faciliteren alleen. Vanaf dat moment groeide het eigenaarschap zichtbaar. Je merkt dan dat partijen zelf initiatief gaan nemen. Dat maakt de samenwerking veel sterker.”

“Samenwerken in een netwerk gaat niet vanzelf”
Mirjam Braamse is kwartiermaker binnen Kerngezond Middelburg en Borsele en begeleidt de samenwerking tussen verschillende organisaties in de regio. “Wat mij in deze fase vooral is bijgebleven, is dat er eigenlijk altijd enthousiasme is om te starten,” vertelt Mirjam. “Partijen voelen de urgentie en delen veel thema’s waar zij in de praktijk tegenaan lopen. Dat vormt een sterke basis.”

Tegelijkertijd ziet zij ook dat samenwerken in netwerken voor veel organisaties nog relatief nieuw is. “Het gaat niet vanzelf. Daarom is de rol van een kwartiermaker zo belangrijk. Je moet actief ondersteunen, verbinden en begeleiden.” Wat volgens Mirjam goed werkt, is het actief ophalen van vraagstukken bij alle betrokken partijen. “Ik bezoek regelmatig organisaties en stel steeds dezelfde vraag: welk probleem wil jij dat dit netwerk oplost? Vanuit die input kun je gezamenlijk prioriteiten bepalen.”

Karen vult aan dat die continue dialoog belangrijk is. “We hebben ook vragenlijsten uitgezet richting professionals en de achterban. Waar lopen jullie tegenaan? Welke thema’s missen nog? Daarmee houd je de samenwerking levend.” Een uitdaging blijft het vrijmaken van tijd. “Professionals hebben het druk,” zegt Karen. “Dan wordt een bijeenkomst al snel gezien als ‘nice to have’ in plaats van ‘need to have’. Terwijl die ontmoetingen zoveel opleveren.”

Daarom zoekt Kerngezond continu naar nieuwe vormen. Zo worden inmiddels kleinschalige lunchbijeenkomsten georganiseerd in de kernen zelf. “Dat blijkt echt een succes,” vertelt Karen. “Even een uur samenkomen rondom een thema, dicht bij de praktijk. Dan zie je meteen veel meer aanmeldingen.”

Volgens Mirjam zit daar ook een belangrijke les voor andere samenwerkingsverbanden. “Zorg dat mensen zich echt vertegenwoordigd voelen. Als iemand namens een beroepsgroep aan tafel zit, moet diegene ook actief verbonden blijven met de achterban. Alleen dan blijft het draagvlak sterk.”

Benieuwd naar fase 1 (verkennen) of fase 3 (synergie en samenspel)? Lees dan ook deze blogs. Wil je hierover sparren en meer de diepte in?
Laat het dan weten. Onze adviseurs gaan hierover graag met je in gesprek.